PH 13-8 Mo (EN 1.4534, UNS S13800, ASTM XM-13), yaklaşık %13 krom, %8 nikel, %2 molibden ve %1 alüminyum içeren, VIM+VAR ile üretilen martenzitik çökelme sertleşmeli paslanmaz çeliktir. Nikel-alüminyum çökeltileriyle sertleşir; PH paslanmazlar arasında en yüksek kırılma tokluğunu, en yüksek gerilmeli korozyon çatlaması direncini ve H950 koşulunda 1520 MPa civarı çekme dayanımını birlikte sunar.
Bileşim ve üretim
| Element (ağırlıkça %) | PH 13-8 Mo (1.4534) |
|---|---|
| Krom | 12,25 – 13,25 |
| Nikel | 7,5 – 8,5 |
| Molibden | 2,0 – 2,5 |
| Alüminyum | 0,90 – 1,35 |
| Karbon, maks. | 0,05 |
| Mangan, maks. | 0,20 |
| Silisyum, maks. | 0,10 |
| Fosfor / Kükürt, maks. | 0,010 / 0,008 |
| EN sembolü | X3CrNiMoAl13-8-2 |
Düşük mangan, silisyum, fosfor ve kükürt sınırları bileşimin ne kadar temiz tutulduğunu gösterir. Bu temizlik vakum ergitme (VIM) ve ardından vakum ark yeniden ergitme (VAR) ile sağlanır; her ikisi de AMS 5629'un zorunlu şartıdır. Kalite föyü: PH 13-8 Mo (1.4534).
Isıl işlem koşulları
Çözeltiye alma 927 ± 15 °C'de yapılır ve hava veya yağda soğutulur (Condition A). Ardından tek kademeli yaşlandırma:
| Koşul | Yaşlandırma | Çekme Rm, min. | Akma Rp0,2, min. | Uzama, min. | Sertlik, min. |
|---|---|---|---|---|---|
| H950 | 510 °C, 4 saat | 1520 MPa | 1410 MPa | 10 % | 45 HRC |
| H1000 | 538 °C, 4 saat | 1410 MPa | 1310 MPa | 10 % | 43 HRC |
| H1025 | 552 °C, 4 saat | 1280 MPa | 1210 MPa | 11 % | 41 HRC |
| H1050 | 566 °C, 4 saat | 1210 MPa | 1140 MPa | 12 % | 40 HRC |
| H1100 | 593 °C, 4 saat | 1030 MPa | 930 MPa | 14 % | 34 HRC |
| H1150 | 621 °C, 4 saat | 930 MPa | 620 MPa | 14 % | 30 HRC |
| H1150M | 760 °C, 2 s + 621 °C, 4 s | 860 MPa | 585 MPa | 14 % | 29 HRC |
Değerler AMS 5629 / ASTM A564 minimumlarıdır. 17-4 PH'tan farklı olarak çözeltiye alma sıcaklığı daha düşüktür (927 °C) ve yaşlandırma sonrası sertlik aynı koşulda 4–5 HRC daha yüksektir. Boyut çekmesi 17-4 PH'a benzer mertebede (yüzde 0,04–0,10) beklenir; hassas parçalar yaşlandırma sonrası bitirilir.
Üç PH kalitenin karşılaştırması
| Özellik | 17-4 PH | 15-5 PH | PH 13-8 Mo |
|---|---|---|---|
| Sertleştirici element | Bakır | Bakır | Alüminyum |
| Molibden | — | — | 2,0 – 2,5 % |
| Maks. çekme (H900/H950) | ~1310 MPa | ~1310 MPa | ~1520 MPa |
| Kırılma tokluğu | Orta | İyi | En yüksek |
| SCC direnci | Orta (H1025+) | İyi | En yüksek |
| Delta ferrit | Olabilir | Yok | Yok |
| Üretim | AOD / VAR | VAR / ESR | VIM + VAR |
| Havacılık şartnamesi | AMS 5643 | AMS 5659 | AMS 5629 |
| Göreli maliyet | Düşük | Orta | Yüksek |
Kalite föyleri: 17-4 PH, 15-5 PH. 15-5 ve 17-4 karşılaştırması için bu yazı.
Nerede kullanılır?
- Havacılık yapısal parçaları: İniş takımı bağlantıları, flap rayları, kanatçık menteşeleri, aktüatör milleri.
- Savunma: Füze ve roket yapısal elemanları, lançer bağlantıları, mühimmat gövde parçaları.
- Petrol ve gaz: Yüksek basınç valf parçaları, H2S içeren ortamlarda H1150M koşulunda (NACE MR0175 kapsamı şartnameden doğrulanır).
- Nükleer ve enerji: Yüksek tokluk gerektiren bağlantı elemanları.
- Hassas makine: Yüksek dayanım ve boyutsal kararlılık gerektiren miller.
Ortak payda: yüksek dayanım tek başına yeterli değil, aynı anda tokluk ve korozyon direnci de isteniyor. Yalnızca dayanım gerekiyorsa 17-4 PH daha ekonomiktir.
İşleme, kaynak ve yüzey
- Talaşlı işleme: Condition A'da (33–36 HRC) 17-4 PH'a yakın işlenir; rijit tezgâh, keskin karbür takım ve bol soğutma gerekir. H950'de işleme zordur; kaba işleme A'da, bitirme yaşlandırma sonrası yapılır. Ayrıntı: talaşlı işleme rehberi.
- Kaynak: Condition A'da aynı bileşimli dolgu ile TIG veya elektron ışını kaynağı yapılır; sonra bütün parça yaşlandırılır. Havacılık uygulamalarında kaynak genellikle tasarımla dışlanır.
- Yüzey: Pasivasyon ASTM A967 veya AMS 2700'e göre yapılır; sitrik asit yöntemi yaygındır. Hidrojen gevrekliği riski nedeniyle elektrolitik kaplama sonrası fırınlama (baking) şartnameye göre uygulanır.
Boyut kararlılığı ve sıcaklık sınırı
Yaşlandırılmış PH 13-8 Mo, 17-4 PH gibi yaklaşık 300–316 °C'ye kadar sürekli servis için uygundur; daha yüksek sıcaklık yaşlandırmayı sürdürür ve özellikleri kaydırır. Düşük sıcaklıkta (−70 °C'ye kadar) tokluğunu büyük ölçüde korur; bu, 17-4 PH'tan ayrıldığı noktalardan biridir. Yaşlandırma çekmesi 17-4 PH ile aynı mertebededir ve hassas parçalarda bitirme işlemesi yaşlandırma sonrasına bırakılır.
Tedarik notları
PH 13-8 Mo stokta sınırlı çap aralığında bulunur ve temin süresi 17-4 PH'tan uzundur. Teklif isterken:
- Kalite ve şartname: PH 13-8 Mo, AMS 5629 veya ASTM A564 XM-13 veya EN 1.4534.
- Teslim koşulu: Condition A (standart) veya belirli H koşulu.
- Ergitme yöntemi: VIM+VAR talebi (AMS'de zaten zorunlu).
- Sertifika: EN 10204 3.1; havacılıkta döküm numarası ve makro muayene raporu.
- Ölçü, tolerans ve miktar.
Sertifika ve izlenebilirlik için savunma-havacılık rehberine, fiyatı belirleyen faktörler için fiyat rehberine bakın. Ağırlık: hesaplayıcı. Teklif: form.
Özet
PH 13-8 Mo, alüminyumla sertleşen, molibden içeren, vakum ergitilmiş bir PH kalitedir. 17-4 PH ve 15-5 PH'ın üzerinde dayanım, tokluk ve SCC direnci verir; bedeli fiyat ve bulunurluktur. H950 maksimum dayanım, H1000–H1050 havacılık yapısal dengesi, H1150 ve H1150M korozif ortam koşuludur. Tüm PH kalitelerin eşdeğerlikleri için kaliteler rehberine bakın.
SSS
Sık Sorulan Sorular
PH 13-8 Mo nedir?
PH 13-8 Mo, yüzde 13 krom, yüzde 8 nikel, yüzde 2 molibden ve yüzde 1 alüminyum içeren martenzitik çökelme sertleşmeli paslanmaz çeliktir. Vakum ergitme ile üretilir; 17-4 PH ve 15-5 PH'a göre daha yüksek tokluk, daha iyi gerilmeli korozyon direnci ve H950'de 1520 MPa civarı çekme dayanımı sağlar.
PH 13-8 Mo ile 17-4 PH arasındaki fark nedir?
PH 13-8 Mo bakır yerine alüminyum ile sertleşir, molibden içerir ve VIM+VAR ile üretilir. Sonuç daha yüksek dayanım, çok daha iyi kırılma tokluğu ve SCC direncidir; bedeli belirgin ölçüde yüksek fiyat ve sınırlı bulunurluktur.
PH 13-8 Mo hangi şartname ile alınır?
Havacılıkta çubuk ve dövme için AMS 5629, genel kullanımda ASTM A564 Type XM-13 ve EN 10088-3 1.4534 kullanılır. UNS numarası S13800'dür.
Standartlar ve kaynaklar
- EN 10088-1/-2/-3: Paslanmaz çelikler — kalite listesi, levha ve uzun ürünler için teknik teslim şartları (CEN)
- EN 10204: Metalik ürünler — muayene belgelerinin tipleri (2.2, 3.1, 3.2)
- ASTM A276 / A240 / A564: Paslanmaz çubuk, levha ve çökelme sertleşmeli çelikler için standart şartnameler (ASTM International)
- AMS 5643 / 5659 / 5629: 17-4 PH, 15-5 PH ve PH 13-8 Mo havacılık malzeme şartnameleri (SAE International)
- Değerler EN 10088 ve ASTM tipik değerleridir; bağlayıcı değerler malzeme sertifikasında (EN 10204 3.1) yer alır. Editoryal ilke: Hakkımızda.