Paslanmaz Çelik Standartları: AISI, EN (W.Nr), UNS ve JIS Eşdeğerlik Tablosu Nasıl Okunur?

Paslanmaz çelik kaliteleri dört ana sistemle adlandırılır: Amerikan AISI/ASTM numarası (304), Avrupa EN 10088 malzeme numarası ve sembolik adı (1.4301 / X5CrNi18-10), UNS kodu (S30400) ve Japon JIS gösterimi (SUS304). Bunlar aynı çelik ailesini tanımlar ancak birebir özdeş değildir; karbon, azot ve molibden sınırları standartlar arasında küçük farklar taşır. Eşdeğerlik tablosu en yakın karşılığı verir, sertifika şartnamedeki standarda göre okunur.

Dört sistemi tanımak

AISI / ASTM (ABD)

Üç haneli numara: 300 serisi östenitik (krom-nikel), 400 serisi ferritik ve martenzitik (krom), 600 serisi çökelme sertleşmeli. Sonek harfler: L düşük karbon, H yüksek karbon, N azot ilavesi, Se selenyum. Numaralar bir aileyi tanımlar; mekanik ve kimyasal sınırlar ASTM A276 (çubuk), A479 (basınçlı ekipman çubuğu), A564 (PH çubuk), A582 (otomat çubuk) gibi ürün standartlarında yazılır.

EN 10088 (Avrupa) ve W.Nr

İki gösterim birlikte kullanılır:

• Malzeme numarası (Werkstoffnummer, W.Nr): 1.4xxx. "1" çelik, "43–45" paslanmaz grubu, son iki hane sıra numarası. Örnek: 1.4301, 1.4404.
• Sembolik ad: X5CrNi18-10. X yüksek alaşımlı çelik; 5 karbonun yüzde yüzde biri (0,05 %); Cr ve Ni ana alaşım elementleri; 18 ve 10 bunların yüzde oranı.

EN 10088-1 kalite listesini, 10088-2 sac ve şerit, 10088-3 çubuk, tel ve profil özelliklerini verir. Eski DIN 17440 numaraları EN ile aynı W.Nr sistemini kullanır; DIN sembolik adları bazen farklıdır (ör. X5CrNi18-9 yerine X5CrNi18-10).

UNS (ABD, birleşik sistem)

Harf + beş hane. S paslanmaz çelikleri tanımlar: S30400 (304), S31603 (316L), S17400 (17-4 PH). AISI numarası çoğu zaman kodun içinde görünür; ASTM ve AMS şartnameleri bileşimi UNS ile referanslar.

JIS (Japonya)

SUS + AISI numarası: SUS304, SUS316L, SUS630. Bazı Japon kaliteleri AISI'de karşılıksızdır (SUS304J3 gibi); Uzak Doğu kaynaklı malzemede JIS G 4303 (çubuk) sertifikası gelir.

14 kalite için eşdeğerlik tablosu

Tablodaki "yakın" ve "—" işaretleri önemlidir: 302 için ayrı bir EN numarası yoktur ve çoğu tablo 1.4310'u hem 301 hem 302 için verir; 440M bir ticari stok adıdır ve AISI 440C (1.4125) ile karıştırılmamalıdır. Tam liste için kaliteler rehberi.

Eşdeğerlik tablosu okurken beş tuzak

1. Karbon üst sınırı farklı olabilir. ASTM 304 karbonu %0,08'e, EN 1.4301 %0,07'ye izin verir. Çoğu zaman sorun değil; şartname sıkı ise sertifikadaki gerçek değer kontrol edilir.
2. Molibden alt sınırı farklı olabilir. ASTM 316 için %2,0–3,0; EN 1.4401 için %2,0–2,5. Korozyon hesabı PREN ile yapılıyorsa gerçek analiz kullanılır. Bkz. PREN rehberi.
3. Bir AISI numarası birden çok EN numarasına denk gelebilir. 420 için 1.4021, 1.4028, 1.4031 karbona göre farklı kalitelerdir; 316L için 1.4404 (Mo 2,0–2,5) ve 1.4432 (Mo 2,5–3,0) vardır.
4. Mekanik minimumlar ürün standardına bağlıdır. Aynı 1.4301 için EN 10088-3 çubuk, EN 10272 basınçlı ekipman çubuğu ve ASTM A276 farklı akma minimumları verebilir.
5. Havacılık şartnameleri ayrı dünyadır. AMS 5643 (17-4 PH), AMS 5659 (15-5 PH), AMS 5629 (PH 13-8 Mo) bileşimin ötesinde ergitme yöntemi, makro muayene ve ısıl işlem şartı taşır; ASTM sertifikalı malzeme AMS siparişini karşılamaz. Bkz. savunma-havacılık rehberi.

Diğer sistemler: GOST, GB ve eski DIN

Rusya kökenli şartnamelerde GOST gösterimi (08Х18Н10 = 304, 03Х17Н14М3 ≈ 316L), Çin kökenli malzemede GB/T (06Cr19Ni10 = 304, 022Cr17Ni12Mo2 = 316L) görülür. Eski Alman DIN 17440 sembolik adları (X5CrNi18 9) EN'den küçük farklarla yazılır ama W.Nr aynıdır. Bu kodlarla gelen sertifika, önce W.Nr veya UNS karşılığına çevrilir, sonra bileşim şartnameyle karşılaştırılır.

Sertifikada hangisi yazar?

EN 10204 3.1 sertifikası, malzemenin hangi standarda göre üretildiğini ve test edildiğini belirtir. Avrupa üretimi çubukta "EN 10088-3 / 1.4301" ve genellikle yanında "ASTM A276 / 304" çift beyanı görülür. Sertifikadaki analiz değerleri her iki standardın sınırlarını karşılıyorsa çift sertifikalı sayılır. Sertifika okuma kılavuzu: EN 10204 sertifika türleri.

Adım adım: elinizdeki kodu çözmek

1. Kodun biçimine bakın: üç hane (AISI), 1.4xxx (EN W.Nr), X ile başlayan (EN sembolik), S + 5 hane (UNS), SUS (JIS).
2. Tablodan aileyi bulun; sonek harfleri (L, H, N, S, Ti) kaydedin.
3. Şartnamenin verdiği ürün standardını not edin (EN 10088-3, ASTM A276, AMS).
4. Sertifikadaki bileşimi şartnamenin sınırlarıyla karşılaştırın; sadece isim eşleşmesine güvenmeyin.
5. İkame gerekiyorsa farkı (karbon, molibden, mekanik minimum) yazılı onaya bağlayın.

Teklif isterken birden fazla kod yazmak (ör. "304L / 1.4307 / S30403") yanlış anlaşılmayı önler. Yapılandırılmış teklif için bu rehbere ve teklif formuna bakın.

Özet

AISI, EN, UNS ve JIS aynı çelikleri farklı dillerde adlandırır; eşdeğerlik tabloları yakın karşılığı gösterir, özdeşlik vaat etmez. Doğru yöntem, şartnamenin standardını belirleyip sertifikadaki gerçek analizi o standardın sınırlarıyla karşılaştırmaktır. Kalite kodunu çözmek için eşdeğerlik aracı tablonun arama yapılabilir hâlini sunar.