EN 10204 Malzeme Sertifikası Türleri: 2.1, 2.2, 3.1 ve 3.2 Ne Anlama Gelir, Hangisi İstenmeli?

EN 10204, metalik ürünler için muayene belgesi türlerini tanımlayan Avrupa standardıdır. Dört tür vardır: 2.1 siparişe uygunluk beyanı, 2.2 spesifik olmayan muayeneye dayalı test raporu, 3.1 üreticinin bağımsız muayene temsilcisince onaylanan ve teslim edilen malzemeye özgü muayene sertifikası, 3.2 ise buna alıcı temsilcisi veya resmi kuruluş onayı eklenen sertifikadır. Paslanmaz çelik çubuk alımında yaygın talep 3.1'dir.

Dört belge türü yan yana

"Spesifik muayene" ifadesi, testin teslim edilen malzemenin kendi döküm veya partisi üzerinde yapıldığı anlamına gelir. 2.2 belgesinde üretici, aynı üretim yöntemiyle üretilen malzemeden alınan sonuçları verebilir; 3.1'de ise sertifikadaki döküm numarası, çubuğun üzerindeki damga veya etiketle eşleşmelidir.

Eski EN 10204:1991 versiyonundaki 3.1.A, 3.1.B ve 3.1.C türleri, 2004 revizyonunda 3.1 ve 3.2 olarak sadeleştirildi; eski şartnamelerde 3.1.B görürseniz bugünkü 3.1'e karşılık gelir.

3.1 sertifikasında ne yazar?

Belgenin içeriği EN 10168 standardına göre düzenlenir. Tipik alanlar:

1. Üretici bilgileri ve sertifika numarası.
2. Sipariş ve ürün tanımı: form (yuvarlak çubuk, lama), ölçü, teslim koşulu (+AT tavlı, +QT ıslah, Condition A).
3. Malzeme standardı ve kalite: EN 10088-3 / 1.4404; varsa ASTM A276 / 316L çift beyanı.
4. Döküm numarası (heat no.) ve parti numarası.
5. Kimyasal analiz: C, Si, Mn, P, S, Cr, Ni, Mo, N ve kaliteye göre Cu, Nb, Al, V. Döküm analizi; bazen ürün analizi de eklenir.
6. Mekanik test sonuçları: Rp0,2, Rm, A, bazen Z; sertlik (HB/HRC); PH ve martenzitik kalitelerde ısıl işlem koşulu.
7. Ek testler (şartnameye göre): Taneler arası korozyon (EN ISO 3651-2 / ASTM A262), darbe (Charpy), ultrasonik muayene, tane boyutu, delta ferrit, makro muayene.
8. Onay: Muayene temsilcisinin adı, unvanı, imzası veya elektronik onayı; tarih.

Sertifikadaki kalite kodunu okumak için eşdeğerlik rehberine bakabilirsiniz.

3.1 sertifikasını nasıl kontrol edersiniz?

• Döküm numarası eşleşmesi: Çubuk üzerindeki damga, etiket ve sevk irsaliyesi aynı numarayı taşımalı.
• Analiz sınır kontrolü: Her element şartnamedeki aralık içinde mi? Özellikle L kalitelerde karbon, 316 ailesinde molibden alt sınırı.
• Mekanik minimum kontrolü: Rp0,2 ve Rm, ürün standardının minimumlarını karşılıyor mu? Hangi kesit çapından test edildiği yazıyor mu?
• Teslim koşulu: Tavlı mı, ıslah edilmiş mi; PH kalitelerde Condition A mı H koşulu mu?
• Standart revizyonu: Belgede EN 10204:2004 referansı olmalı.
• Onay bölümü: Muayene temsilcisi bilgisi eksikse belge 2.2'ye düşer.

Stokçu sertifikayı nasıl devreder?

Standart, aracı (stokçu/distribütör) için açık bir yol tanımlar: aracı, üreticinin belgesini değiştirmeden iletir ve teslim ettiği malzemenin o belgeye ait olduğunu izlenebilirlik kayıtlarıyla gösterir. Uygulamada:

1. Her çubuk partisi depoya döküm numarasıyla girer.
2. Kesim yapıldığında parça üzerine döküm numarası aktarılır (damga, etiket veya boya).
3. Sevk evrakında döküm numarası ve sertifika numarası yazar.
4. Müşteriye üretici 3.1 belgesinin kopyası, stokçu beyanıyla birlikte verilir.

Stokçu kendi adına 3.1 düzenlemez; "3.1 sertifikalı" ifadesi üretici belgesinin devredildiğini anlatır. Ölçüye kesim süreci ve izlenebilirlik için stok ve kesim rehberi.

Hangi tür ne zaman istenmeli?

Havacılık ve savunma izlenebilirlik zinciri için bu rehbere bakın.

Elektronik sertifika ve doğrulama

Üreticilerin çoğu artık 3.1 belgelerini elektronik imzalı PDF olarak düzenler; EN 10204 elektronik onayı kabul eder. Belgenin doğrulanması için üreticinin portalında sertifika numarası sorgulanabilir veya stokçudan orijinal dosya istenir. Taranmış, düzenlenmiş görünümlü veya sertifika numarası okunmayan kopyalar kalite denetiminde reddedilir. Havacılık ve savunma projelerinde sertifikanın üretici portalından doğrulanması bazı müşterilerin standart şartıdır.

3.1 sertifikasının hukuki anlamı

Sertifika, üreticinin teslim edilen ürünün sipariş şartlarına uygun olduğuna dair yazılı beyanıdır ve ürün sorumluluğu, basınçlı ekipman yönetmeliği ve müşteri kalite sözleşmeleri açısından delil niteliği taşır. Sertifikasız veya döküm numarası eşleşmeyen malzeme, hasar durumunda izlenemez ve tedarik zincirinde sorumluluk belirsizleşir. Bu nedenle kalite sistemleri (ISO 9001, AS9100) sertifikayı satın alma kaydının ayrılmaz parçası sayar.

Sık yapılan hatalar

• "Kalite sertifikası" diye genel ifade kullanmak; teklifte tür numarasını (3.1) yazın.
• Döküm numarası okunmayan kesilmiş parçayı kabul etmek.
• Sertifikada yalnızca döküm analizi varken ürün analizi şartı koymak; fark şartnameye yazılır.
• Çift sertifikalı malzemede yalnızca bir standardı okumak; her iki sınır da kontrol edilir.
• Eski tarihli sertifikada EN 10204:1991 türlerini güncel türle karıştırmak.

Teklif isterken

Kalite kodu, form ve ölçüyle birlikte "EN 10204 3.1 sertifikalı, döküm numarası parça üzerine aktarılacak" ifadesi yeterlidir. Ek test (IGC, Charpy, UT) gerekiyorsa ayrıca yazılır. Teklif için form, ağırlık için hesaplayıcı.

Özet

2.1 ve 2.2 üreticinin genel beyanlarıdır; 3.1 teslim edilen malzemeye özgü, bağımsız onaylı test sonuçlarını içerir; 3.2 buna üçüncü taraf doğrulaması ekler. Paslanmaz çelik çubuk, altıköşe, kare ve lama alımında 3.1 standart taleptir ve döküm numarası eşleşmesiyle anlam kazanır.